A gdy znajdziesz się już wśród obcych ludzi, będzie dla Ciebie zdumiewające, jak bardzo są oni przyzwoici. Nikt Cię nie wyśmiewa, ani nie obmawia, nikt nie jest urażony twoim sukcesem ani nie rozkoszuje się Twoją porażką. To co było kiedyś, można zostawić za sobą, umorzyć w pewien sposób.
Garrison Keillor - „Rozstanie z domem”
Poniżej przedstawiam przegląd badań nad skutecznością indywidualnej i grupowej terapii psychodynamicznej oraz podejścia psychodynamicznego w terapii par.
Znajdują się tu także informacje o badaniach porównujących efektywność terapii psychodynamicznej z innymi popularnymi metodami - psychoterapią poznawczo behawioralną, terapią skierowaną na poszukiwanie rozwiązań i terapią farmakologiczną.
1. Leichsenring w roku 2005 dokonał przeglądu badań nad skutecznością różnych rodzajów psychoterapii od roku 1960 do roku 2004, umieszczonych w bazach danych o badaniach naukowych: Medline, PsyCINFO i Current Contents. Celem przeglądu było odnalezienie danych o skuteczności terapii psychodynamicznej w odniesieniu do ośmiu zaburzeń: depresja, fobie, zespół stresu pourazowego (PTSD), bulimia, anoreksja, zaburzenie somatoformiczne (odczuwanie objawów chorób somatycznych spowodowane przyczynami psychicznymi), zaburzenia związane z nadużywaniem substancji psychoaktywnych, pograniczne zaburzenie osobowości (borderline, BPD), zaburzenia osobowości typu C (unikowe, zależne, obsesyjno kompulsywne). Leichsenringowi udało się dotrzeć do ogółem 22 badań, w których skuteczność terapii psychodynamicznej była mierzona w sposób metodologicznie poprawny i zarazem nie uniemożliwiający poprawnego prowadzenia samej terapii.
Niżej wyszczególniono ilości badań mierzących skuteczność w odniesieniu do konkretnych zaburzeń:
| Zaburzenie | Badań | Skutek |
| depresja | 4 | wykazano skuteczność |
| fobie | 1 | wykazano skuteczność |
| zespół stresu pourazowego | 1 | wykazano skuteczność |
| zaburzenie somatoformiczne | 4 | wykazano skuteczność |
| bulimia | 3 | wykazano skuteczność |
| anoreksja | 2 | wykazano skuteczność |
| pograniczne zaburzenie osobowości | 2 | wykazano skuteczność |
| zaburzenia osobowości obsesyjno-kompulsywnej, osobowości unikowej i osobowości zależnej | 1 | wykazano skuteczność |
| zaburzenia związane z nadużywaniem substancji psychoaktywnych | 4 | wykazano skuteczność |
Źródło:
The International Journal Of Psycho-Analysis [Int J Psychoanal] 2005 Jun; Vol. 86 (Pt 3), pp. 841-68
Poniższy przegląd badań uwzględnia badania nie uwzględnione w wymienionym studium.
2. Badanie Wöllera z roku 2008. Badano skuteczność terapii psychodynamicznej i terapii poznawczo behawioralnej w odniesieniu do osób z traumatycznym przeżyciem wieku dziecięcego. Wykazano skuteczność trzech rodzajów terapii poznawczo behawioralnej i pięciu rodzajów terapii psychodynamicznej.
Źródło:
Fortschritte Der Neurologie-Psychiatrie [Fortschr Neurol Psychiatr] 2008 Sep; Vol. 76 (9), str. 530-538.
3. Gallagher-Thompson i Steffen w roku 1992 przeprowadziły porównawcze badanie skuteczności terapii poznawczo behawioralnej i krótkoterminowej terapii psychodynamicznej w leczeniu depresji u osób, które przez długi czas pozostawały w roli jedynych opiekunów nieuleczalnie chorego członka rodziny. W odniesieniu do całej opisywanej grupy wykazano równą skuteczność obu rodzajów terapii. Jednocześnie jednak wykazano, że istnieje różnica w skuteczności w zależności od długości okresu, w jakim badani występowali w roli opiekunów.
W grupie osób które opiekowały się osobą nieuleczalnie chorą przez mniej niż 3,5 roku skuteczniejsza była terapia psychodynamiczna. W grupie "o krótszym stażu" było też wśród osób leczonych psychodynamicznie mniej takich, które zrezygnowały z terapii w porównaniu do grupy leczonej metodą poznawczo behawioralną.
Z kolei w grupie osób o stażu dłuższym - powyżej 3,5 roku proporcje te odwracały się. Więcej osób rezygnowało z terapii jeśli były one leczone psychodynamicznie. Autorki nie wykryły przyczyn tej różnicy. Spekulując o uzyskanych wynikach wysunęły przypuszczenie, że być może w połowie czwartego roku występowania w roli opiekuna osoby nieuleczalnie chorej zachodzi proces, który sprawia, że terapia dyrektywna i silnie ustrukturalizowana jest bardziej oczekiwana niż terapia nastawiona na wgląd. Jednocześnie jednak w obu grupach - z krótszym i dłuższym stażem - wykazano dużą skuteczność obu rodzajów terapii w leczeniu depresji.
Źródło:
Journal of Consulting & Clinical Psychology; Jun94, Vol. 62 Issue 3, str. 543
4. Kellett, Clarke i Matthews w roku 2007 przepowadzili porównawcze badanie skuteczności leczenia depresji trzema rodzajami terapii: indywidualną terapią psychodynamiczną, grupową terapią poznawczo behawioralną i indywidualną terapią poznawczo behawioralną. Wszystkie trzy metody stosowano w takim samym czasie i przy tej samej ilości sesji. Wykazano identyczną skuteczność wszystkich trzech metod w zakresie wszystkich klinicznych objawów depresyjnych.
Źródło:
British Journal of Clinical Psychology; Jun2007, Vol. 46 Issue 2, str. 211-222
5. Paley, Cahill i Barkham w roku 2008 zbadali skuteczność krótkoterminowej terapii psychodynamicznej (średnio 16 sesji) w leczeniu depresji. Wykazano skuteczność terapii psychodynamicznej w zakresie wszystkich objawów depresyjnych.
Źródło:
Psychology & Psychotherapy: Theory, Research & Practice; Jun2008, Vol. 81 Issue 2, str. 157-175
6. Badanie nad skutecznością długoterminowej (minimum rocznej) terapii psychodynamicznej przeprowadzono w dwu niemieckich ośrodkach: na Wydziale Psychosomatyki i Psychoterapii Uniewersytetu w Giessen i na Wydziale Psychologii Klinicznej Uniwersyteckiego Centrum Medycznego w Hamburgu.
Przeanalizowano efekty terapii 1053 pacjentów cierpiących na m.in. na zaburzenia depresyjne, zaburzenia osobowości oraz przewlekłe zaburzenia psychiczne. Wszyscy zostali poddani długoterminowej terapii psychodynamicznej. Wykazano, że długoterminowa terapia psychodynamiczna jest efektywniejsza w przypadku badanych zaburzeń niż inne rodzaje psychoterapii.
Źródło:
The Journal of the American Medical Association 2008;300(13):- Falk Leichsenring, DSc; Sven Rabung "Effectiveness
of Long-term Psychodynamic Psychotherapy"
1. Snyder i Wills w 1989 porównali skuteczność terapii psychodynamicznej i terapii poznawczo behawioralnej w psychoterapii par.
Poprawę odnotowano u 63% par leczonych za pomocą terapii behawioralnej i u 73% par poddanych terapii psychodynamicznej. Problemy małżeńskie udało się rozwiązać u 55% par poddanych terapii behawioralnej i u 40% par poddanych psychoterapii psychodynamicznej, jednak badania kontrolne przeprowadzone po pół roku od zakończenia terapii pokazały, że obydwa rodzaje interwencji dały podobne rezultaty (efektywność terapii psychodynamicznej wzrosła w tym okresie), a przeprowadzone po czterech latach, pokazały, że stan relacji małżeńskich u 42% par uczestniczących w terapii behawioralnej i u 52% w terapii psychodynamicznej uległ poprawie.
Równocześnie pogorszył się stan u 39% par poddanych terapii behawioralnej i u 10% par poddanych terapii psychodynamicznej.
Znacząco więcej par leczonych przy użyciu terapii behawioralnej rozwiodło się (38%) niż par poddanych terapii psychodynamicznej (3%). Pary, wobec których zastosowano terapię psychodynamiczną, prezentowały wyższy poziom przystosowania małżeńskiego niż pary poddane terapii behawioralnej.
Źródło:
L. Grzesiuk (red.), Psychoterapia. Badania i szkolenia. Warszawa: Eneteia, t. 3, s. 138.
1. Skuteczność leczenia za pomocą psychoanalizy grupowej badano w Wielkiej Brytanii obserwując efekty 87 pacjentów leczonych w warunkach szpitalnych. U pacjentów tych występowały zaburzenia nerwicowe (zaburzenia wegetatywne, histeryczne, lękowe, obsesyjno-kompulsyjne, fobie), zaburzenia odżywiania, zaburzenia osobowości lub depresja.
Wyniki badań przeprowadzonych 2–6 miesięcy po zakończeniu terapii) były następujące:
Stwierdzono również, że lepsze wyniki osiągali pacjenci, u których choroba trwała krócej (ok. 6 lat lub mniej) i osoby w młodszym wieku.
Źródło:
Tomasz Wyrzykowski, Andrzej Kokoszka
Analiza grupowa – założenia teoretyczne i przegląd badań jej skuteczności. Psychiatria. Via Medica tom 2, nr 4, 202–209
2. W badaniach nad skutecznością leczenia zaburzeń osobowości typu borderline w warunkach szpitalnych porównano efektywność leczenia za pomocą psychoanalizy grupowej wspomaganego terapią farmakologiczną i standardowego leczenia farmakologicznego.
Obie terapie trwały 18 miesięcy. Badania ich skuteczności przeprowadzano w trakcie leczenia, oraz w 3 i 18 miesięcy po jego zakończeniu. Wykazano, że grupa leczona za pomocą psychoanalizy grupowej uzyskała znacząco lepsze i trwalsze efekty.
Źródło:
Tomasz Wyrzykowski, Andrzej Kokoszka
Analiza grupowa – założenia teoretyczne i przegląd badań jej skuteczności. Psychiatria. Via Medica tom 2, nr 4, 202–209
3. W badaniach norweskich analizowano skuteczność psychoanalizy grupowej w leczeniu zaburzeń lękowych. U 47 z 69 badanych osób oprócz zaburzeń lękowych zdiagnozowano także zaburzenia osobowości. Badani uczestniczyli w sesjach analizy grupowej przez okres 32 miesięcy.
Skuteczność leczenia sprawdzano trzema niezależnymi metodami:
Pacjentów badano 3-krotnie: przed terapią, tuż po jej zakończeniu i rok później. Na podstawie skal GAF i SCL-90-R stwierdzono, że po zastosowaniu terapii wyleczono około 25% osób, u 35% zaobserwowano poprawę, a u 1–6% pacjentów pogorszenie w zależności od skali. W badaniu testem IIP uzyskano nieco gorsze wyniki.
Rok od zakończenia terapii wyniki były następujące:
| GAF | SCL-90-R | IIP | |
| Wyleczeni | 61% | 34% | 38% |
| Poprawa | 25% | 27% | 24% |
| Bez zmian | 14% | 39% | 38% |
| Pogorszenie | 0% | 0% | 0% |
Źródło:
Tomasz Wyrzykowski, Andrzej Kokoszka
Analiza grupowa – założenia teoretyczne i przegląd badań jej skuteczności. Psychiatria. Via Medica tom 2, nr 4, 202–209
Projekt graficzny i skład: W3 Style Serwisy Internetowe 2009